SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK NEDİR?

 

Sürdürülebilirlik, insanların Dünya'da uzun süre güvenli bir şekilde bir arada var olma yetenekleriyle ilgili toplumsal bir hedefi temsil eder. Sürdürülebilirlik; çevresel, ekonomik ve sosyal olarak üç bağlamda tanımlanır. Günümüzde sürdürülebilirlik her zamankinden daha fazla gündemimizde yer alıyor. Kişiler attıkları her adımın sonucunda yaşadığımız gezegenin nasıl etkileneceğini hesap ederek daha dikkatli hareket etmeye çalışıyor.

Ülkeler ve kurumlar bu konuda kayıtsız kalmamakta, çeşitli eylem planları ile sorunlara çözüm aramaya çalışmaktadır. Bunlardan en önemlisi 2015 yılında Birleşmiş Milletler Üye Devletleri tarafından kabul edilen 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi'dir. Gündem, yoksulluğun ve açlığın ortadan kaldırılması, eğitimin iyileştirilmesi, su kalitesi, okyanuslar ve ormanlar gibi doğal kaynakların korunması da dahil olmak üzere 17 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi belirlemektedir.

Kütüphaneler bu 17 hedefe ulaşma yolunda güçlü bir rol oynamaktadır. Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu'na (IFLA) göre kütüphaneler hem küresel bir erişime hem de yerel öncelikler konusunda doğuştan gelen bir anlayışa sahiptir.

 

KÜTÜPHANELERİN KATKI SUNDUĞU ALANLAR

Kütüphaneciler, bilgi ve birikim deposu olarak toplumlarında güçlü bir konuma sahiptir. Kütüphaneler, sürdürülebilir uygulamaları ve kavramları teşvik ederek başkalarına yeni davranışlar benimsemeleri için ilham verebilirler.

IFLA'nın Çevre, Sürdürülebilirlik ve Kütüphaneler Birimi, IFLA Yeşil Kütüphane Ödülü ile kütüphaneleri sürdürülebilirlik çabalarından dolayı ödüllendirmektedir. 

IFLA çatısı altında sürdürülebilirlikle ilgili yapılan çalışmalara katkı sunmak amacı ile Türkçe ve İngilizce olarak hazırladığımız posterlerimiz IFLA’nın “Çevre, Sürdürülebilirlik ve Kütüphaneler - Yeşil Kütüphane Posteri” sayfasında kabul edilerek yayınlandı. Türkiye’den bu çalışmaya katılan ilk kütüphane olduk. Aşağıdaki bağlantılar üzerinden poster çalışmalarımızı ve ilgili web sayfasını inceleyebilirsiniz.

Yeşil Kütüphane Posteri - IFLA

İstinye Üniversitesi Kütüphanesi Yeşil Kütüphane Posteri - TR

İstinye Üniversitesi Kütüphanesi Yeşil Kütüphane Posteri - EN

Günümüzde kütüphaneler tasarım, inşa ve tadilat süreçlerinde çevreci davranmaya başlamıştır. Kütüphaneler, eski kütüphane binalarını yeni, enerji tasarruflu bir bina ile değiştirirken hareket dedektörlü LED ışıklar, duvar ve tavan yalıtımı, enerji tasarruflu pencereler ve güneş panelleri gibi sürdürülebilir önlemler alarak karbon ayak izini azaltmaya, elektrik gibi fatura giderlerinin düşmesini sağlamaktadır.

Kütüphaneler sürdürülebilirliğe doğru ilerlemeyi yansıtmak için programlarını değerlendirme ve değiştirme fırsatına da sahiptir. Halihazırda devam etmekte olan kayda değer çabalar arasında, kullanıcılarının ödünç alabilecekleri materyalleri genişleten kütüphaneler yer almaktadır. Örneğin bazı kütüphane sistemlerinde kullanıcılar oyuncakları, tohumları, müzik aletlerini ve hatta yeni teknolojileri ödünç alabiliyorlar. 

AKADEMİK KÜTÜPHANELER ve SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

 

AKADEMİK KÜTÜPHANELER

Kütüphaneler, iklim değişikliğine karşı dayanıklılık ve sürdürülebilir bir gelecek konusunda farkındalığın artırılmasında önemli ve benzersiz bir rol oynarken, araştırmacılar için bu konulardaki en son kaynakları sağlayarak daha fazla akademik araştırmayı destekler ve sorunların çözümlerine yönelik ilerlemeyi hızlandırır. 

Akademik kütüphaneler kütüphanenin karbon ayak izini azaltma çalışmaları içinde yer alırken aynı zamanda Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH) ile ilgili araştırmalara erişimi destekleyen hizmetleri ve farklı kurumlarla ortak çalışmalar yaparak sürdürülebilirlik konusunda etkili olmaktadırlar.

 

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ARAŞTIRMALARININ DESTEKLENMESİ

Kütüphaneler iklim değişikliği, enerji kaynakları, ekonomik eşitlik gibi küresel sorunlara çözüm geliştirilmesi çalışmalarında önemli bir rol oynamaktadır. Kütüphaneler bilim insanları için gerekli basılı ve elektronik kaynakları sağlayarak araştırmaların yapılmasına, çözümlerin ortaya çıkarılmasına imkan sağlar.

İklim değişikliği, eşitlik, barış ve adalet gibi konularda açık erişim yayınlardaki artış ve söz konusu yayınların kütüphane aracılığıyla paydaşlarına duyurulması bu konularda araştırma yapan bilim insanlarının çalışmalarını kolaylaştıracak, ücretsiz ulaştıkları verilerin araştırma çıktıları için etkisi yüksek olacaktır. 

Bu aşamada Kütüphaneciler kullanıcılarının çalışmaları desteklemek için iklim değişikliği, çevre ve ekonomi gibi konularda literatürde yer alan kaynakları yakından takip etmeli ve bu kaynakların koleksiyona eklenmesi için gerekli girişimlerde bulunmalıdır. Zenginleşen koleksiyonun etkin bir şekilde kullanılması için de planlamalar yapmalıdır. Kaynakların duyurulması ve bu kaynakların kullanılması için eğitimler düzenlenmelidir.

Kütüphane elindeki kaynaklar sayesinde hangi alanda hangi çalışmaların yapıldığı ve bu çalışmalar için farklı sektörlerden kimlerle iş birliklerine gidebileceği yönünde araştırmacıları için bir rehber görevi yapabilir. Bunun için etkili yayınlar listesi, popüler araştırma konuları listesi, disiplinler arası işbirlikleri örnek listeleri gibi çalışmalarını araştırmacıları için hazırlayıp duyurabilir, eğitimler düzenleyebilir.

 

YEŞİL KOLEKSİYON

Sürdürülebilirlik konusunda İSÜ Kütüphane koleksiyonunda bulunan basılı materyallere buradan erişebilirsiniz.

Araştırma ihtiyaçlarınıza bağlı olarak, İSÜ Kütüphane veri tabanlarına ve e-kitap koleksiyonlarına buradan erişebilirsiniz.

İSÜ Kütüphane koleksiyonunda bulunmayan kitap, makale, kitap bölümü ve tezler için Kütüphaneler Arası Ödünç Verme ve Doküman Sağlama Hizmeti (ILL) ile anlaşmalı olduğumuz kütüphanelerden ödünç alma hizmeti sağlanmaktadır. Kitap, makale, kitap bölümü ve tez istekleriniz için Kütüphane web sayfasındaki “ILL İstek Formu” doldurarak bizlere iletebilirsiniz.

Sürdürülebilirlik konusunda Web of Science'da (WoS) yüksek atıf alan ilk 40 dergiye ulaşmak için buraya tıklayınız. 

Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri hakkında daha fazla bilgi için tıklayınız.

Sürdürülebilir yapılar (binalar), ekipman ve yönetim - Kontrol Listesi'ne ulaşmak için tıklayınız.

Üniversite kampüslerinin nasıl yeşillendirilebileceği konusunda Sürdürülebilir Kalkınma Çözümleri Ağı'nın son yayınına buradan ulaşabilirsiniz.

Akademik Kütüphaneciler için En İyi Eylem İpuçları

Sürdürülebilirliği ve Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri'ni bilim ve öğrenmenin merkezi haline getirmek için birleşen The SDG Publishers Compact Fellows tarafından oluşturulan Akademik Kütüphaneciler için En İyi Eylem İpuçları listesine ulaşmak için tıklayınız.

İSTİNYE ÜNİVERSİTESİ KÜTÜPHANESİ ve SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

İstinye Üniversitesi Kütüphanesi olarak daha az karbon izi bırakma hedefi ile ilişkide bulunduğumuz topluluklarda (üniversite bünyesinde, Sivil Toplum Kuruluşları, bulunduğumuz ilçe ve şehir vb.)   farkındalık yaratmak için sürdürülebilirlik hareketini destekleyen faaliyetleri gerçekleştirmek için çalışıyoruz. Kurduğumuz bağlantılar daha fazla kişi ve kuruma ulaşmayı sağlarken, bu konuda topluma örnek ve öncü olmak için fırsatlar elde ediyoruz.